Projektant instalacji fotowoltaicznych łączy inżynierską precyzję z analizą wielu danych, a narzędziem jego pracy są nowoczesne technologie cyfrowe. Musi uwzględniać wiele czynników, a jednocześnie świetnie znać wymogi Prawa budowlanego i przepisów BHP. Kto odnajdzie się w tym zawodzie?
Choć zjawisko fotowoltaiki zostało odkryte niemal 200 lat temu (w 1839 roku odkrycia dokonał francuski fizyk Edmond Becquerel), prace nad przetwarzaniem światła słonecznego w energię elektryczną ruszyły na dobre dopiero w połowie XX wieku. Od tego czasu fotowoltaika zyskuje na znaczeniu, a wszystkie zawody, związane z OZE nabierają rozpędu.
Polska zajmuje obecnie 5. miejsce w Unii Europejskiej pod względem rocznego przyrostu mocy oraz 6. miejsce pod względem mocy skumulowanej. Upowszechniają się magazyny energii (BESS) i integracja PV z systemami zarządzania budynkiem (Smart Home), a to oznacza, że na rynku pracy zapotrzebowanie na specjalistów będzie rosnąć.
Dla kogo jest ten zawód?
Projektant instalacji fotowoltaicznych to osoba, która łączy wiedzę z zakresu elektrotechniki, prawa budowlanego i obsługi specjalistycznego oprogramowania i pracuje zarówno dla klientów indywidualnych, jak i gigantów rynku. Umysł analityczny, wyobraźnia przestrzenna, dbałość o szczegóły i gotowość do uczenia się oprogramowania, a także dobra kondycja fizyczna – to filary ciekawej i satysfakcjonującej kariery.
Zadania i wyzwania
Czym zajmuje się projektant instalacji fotowoltaicznych? W swojej pracy musi łączyć rolę inżyniera elektryka, analityka danych i doradcy technicznego. Projektant odpowiada za dobór komponentów (moduły, falowniki, optymalizatory) oraz precyzyjne konfigurowanie łańcuchów (stringów). Wykonuje analizy zacienienia i oblicza prognozowane uzyski energii, biorąc pod uwagę lokalne warunki pogodowe i gęstość zaludnienia, a także pobór i zużycie mocy w konkretnych warunkach. Projektant musi też zagwarantować bezawaryjność systemu, dlatego do jego zadań należy: obliczanie spadków napięć i dobór przekrojów okablowania, projektowanie zabezpieczeń DC i AC oraz ochrony przeciwprzepięciowej, a także opracowanie schematów jednokreskowych instalacji.
Praca projektanta instalacji fotowoltaicznych zaczyna się od analizy profilu zużycia energii klienta. Celem jest wymiarowanie instalacji tak, aby maksymalizować autokonsumpcję. Projektant ocenia również nośność konstrukcji dachu oraz wykonuje wizje lokalne (coraz częściej z użyciem dronów). Musi też zapewnić, że instalacja jest zgodna z Prawem budowlanym, przepisami przeciwpożarowymi i normami branżowymi.
Wymagane kompetencje
Współczesny projektant to w dużej mierze "cyfrowy inżynier". Pracuje m.in. na zaawansowanym oprogramowaniu projektowym, które pozwala przeprowadzić np. analizę zacienienia czy modelowanie dla farm wielkoskalowych. Standard rynkowy to:
PV*SOL Premium,
PVsyst,
AutoCAD / GstarCAD.
Zadania projektanta instalacji fotowoltaicznych obejmują też analizę audytową, czyli ocenę stanu technicznego obiektu (dach, instalacja elektryczna, nośność konstrukcji), analizę elektryczną (dobór kabli itd.), a także ocenę bezpieczeństwa przeciwpożarowego.
Zarobki
Wynagrodzenia w tym zawodzie są ściśle powiązane z doświadczeniem oraz posiadanymi uprawnieniami.
Średnie miesięczne wynagrodzenie na tym stanowisku wynosi ok. 8949 PLN brutto.
młodszy projektant: na start można liczyć na wynagrodzenie w przedziale 5500–7500 zł brutto,
samodzielny projektant: specjaliści z doświadczeniem zarabiają 8000–13 000 zł brutto,
starszy projektant: osoby z pełnymi uprawnieniami budowlanymi mogą liczyć na 14 000–20 000 zł brutto. Na kontraktach B2B eksperci realizujący skomplikowane farmy wielkoskalowe mogą osiągać dochody przekraczające 25 000 zł netto miesięcznie.
Najwyższe płace oferowane są pracownikom w województwie pomorskim i mazowieckim - to tam znajdują się siedziby dużych deweloperów OZE.
Jak wejść do zawodu?
Aby zostać projektantem instalacji fotowoltaicznych, trzeba spełnić wiele wymogów prawnych i formalnych - to zawód uregulowany przez polskie prawo.
Wykształcenie
Podstawa to studia wyższe techniczne na kierunkach takich, jak
elektrotechnika,
inżynieria elektryczna lub
elektroenergetyka.
Uprawnienia i certyfikaty
uprawnienia budowlane: niezbędne do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych, ograniczone (pozwalają projektować instalacje w budynkach o kubaturze do 1000 m³) lub bez ograniczeń (konieczne przy projektowaniu farm wielkoskalowych),
uprawnienia SEP: choć często kojarzone z elektryką, uprawnienia SEP (eksploatacja/dozór) nie uprawniają do projektowania, są jednak niezbędne przy pracach pomiarowych, uruchomieniowych i nadzorczych (np. podczas wizji lokalnych),
certyfikat Instalatora OZE (UDT): potwierdza wiedzę z zakresu doboru komponentów i montażu, ceniony przez inwestorów, choć nie zawsze obligatoryjny dla projektantów z uprawnieniami budowlanymi.
Ścieżka kariery i perspektywy
Projektant instalacji fotowoltaicznych zaczyna karierę zazwyczaj od stanowiska asystenta. W tym czasie uczy się oprogramowania CAD, tworzy dokumentację wykonawczą, zdobywa doświadczenie w terenie podczas wizji lokalnych i przygotowuje inwentaryzację techniczną.
Z czasem i wraz z nabywaniem doświadczenia wybiera specjalizację. Największe zapotrzebowanie na projektantów instalacji fotowoltaicznych zgłaszają firmy, budujące farmy wielkoskalowe oraz systemy magazynowania energii (BESS).
W najbliższych latach osoby wykonujące ten zawód staną też przed wyzwaniem łączenia fotowoltaiki z technologiami wodorowymi, pompami ciepła oraz inteligentnym zarządzaniem budynkiem (BMS). Nieuniknionym elementem pracy stanie się wykorzystanie algorytmów sztucznej inteligencji do analizy ogromnych zbiorów danych (Big Data) oraz optymalizacji pracy Wirtualnych Elektrowni (VPP). Wyzwaniem stanie się też projektowanie instalacji aktywnie współpracujących z siecią, które nie tylko produkują energię, ale stają się elementem inteligentnej infrastruktury miejskiej.