FIDIC - Międzynarodowa Federacja Inżynierów Konsultantów, a w praktyce zestaw międzynarodowych wzorców umów stosowanych przy realizacji dużych inwestycji budowlanych i infrastrukturalnych.
FIDIC to akronim pochodzący od francuskiej nazwy Międzynarodowej Federacji Inżynierów Konsultantów (Fédération Internationale des ingénieurs-Conseils). To organizacja założona w 1913 roku, zrzeszająca stowarzyszenia niezależnych inżynierów konsultantów (polskim członkiem jest SIDIR).
Głównym zadaniem federacji jest tworzenie i publikowanie uniwersalnych wzorów umów oraz procedur przetargowych, które są powszechnie stosowane przy realizacji dużych inwestycji budowlanych, także w Polsce.
Główne wzory kontraktowe (tzw. Księgi)
Organizacja opracowała różne standardy umów w zależności od podziału obowiązków między inwestorem a wykonawcą:
Czerwona księga: dotyczy robót inżynieryjno-budowlanych, w których dokumentację projektową dostarcza zamawiający, a wykonawca realizuje prace na jej podstawie,
Żółta księga: stosowana w modelu, w którym to wykonawca projektuje inwestycję (w porozumieniu z zamawiającym), a następnie ją buduje,
Srebrna księga: przeznaczona dla projektów realizowanych „pod klucz” (od A do Z). Wykonawca bierze na siebie pełną odpowiedzialność za projekt i budowę, otrzymując w zamian stałe wynagrodzenie ryczałtowe,
Biała księga: wzór umowy o pełnienie funkcji inżyniera-konsultanta przy inwestycjach realizowanych według standardów FIDIC.
Znaczenie praktyczne i prawne w Polsce
Stosowanie wzorców FIDIC w Polsce opiera się na kilku kluczowych zasadach:
swoboda umów: wzory te mogą być stosowane na podstawie art. 353(1) Kodeksu cywilnego, o ile nie sprzeciwiają się ustawom ani zasadom współżycia społecznego.
moc wiążąca: jeśli strony zdecydują się na użycie wzorca FIDIC, staje się on integralną częścią umowy i wiąże zarówno inwestora, jak i wykonawcę.
równowaga stron: celem wzorców jest wyważenie interesów obu stron oraz uproszczenie procedur, np. w przypadku wystąpienia robót dodatkowych.
Wzory te mają charakter pomocniczy i powinny być zawsze dostosowywane do specyfiki danej inwestycji oraz obowiązującego prawa krajowego. W praktyce często zdarza się, że silniejszy ekonomicznie inwestor narzuca wykonawcy gotową umowę opartą na FIDIC bez możliwości negocjacji (umowa adhezyjna), dlatego w razie sporu sądowego niejasności mogą być interpretowane na korzyść wykonawcy.