Programista PLC to specjalista zajmujący się projektowaniem, wdrażaniem i utrzymaniem systemów sterowania opartych na sterownikach logicznych (Programmable Logic Controller). Musi łączyć wiedzę z zakresu automatyki, mechaniki i informatyki, a także przewidywać sytuacje awaryjne i implementować procedury bezpieczeństwa.
Praca programisty PLC (Programmable Logic Controller) wykracza poza samo pisanie kodu. Zajmuje się on projektowaniem, wdrażaniem i opieką nad systemami przemysłowymi. Musi łączyć wiedzę z takich dziedzin, jak automatyka, elektryka i informatyka, jednocześnie doskonale rozumiejąc fizykę pracy maszyn. Dzięki temu potrafi nie tylko zoptymalizować proces, ale też przewidzieć awarie i zapewnić najwyższe bezpieczeństwo pracy.
W dobie Przemysłu 4.0 staje się łącznikiem między halą produkcyjną a światem cyfrowym (IT), integrując maszyny z zaawansowanymi systemami zarządzania, takimi jak chmura czy systemy ERP.
Jak wejść do zawodu?
Programistą PLC można zostać zarówno kończąc technikum, jak i liceum. Zdarzają się też przypadki przebranżowienia po latach pracy w innych sferach inżynierii.
Kluczowe są umiejętności praktyczne i chęć ciągłego uczenia się, ponieważ w tej branży pojawiają się nowe rozwiązania i narzędzia, które mogą zmieniać rodzaj wykonywanych zadań.
Wykształcenie
Preferowane jest wykształcenie wyższe techniczne na kierunkach takich jak automatyka i robotyka, mechatronika, elektrotechnika lub informatyka przemysłowa. Czołowe uczelnie w tej dziedzinie to m.in. Politechnika Poznańska, AGH czy Politechnika Warszawska.
Kursy i studia podyplomowe
Wiele osób zdobywa niezbędne umiejętności poprzez specjalistyczne kursy (np. z programowania sterowników Siemens S7-1200 w TIA Portal) lub studia podyplomowe (np. "Przemysłowe systemy sterowania"), które oferują setki godzin zajęć laboratoryjnych.
Rozpoczęcie kariery
Częstym punktem wyjścia jest praca jako technik utrzymania ruchu lub młodszy automatyk, co pozwala zdobyć doświadczenie "na obiekcie" przed przejściem do programowania.
Zadania i obowiązki
Programista PLC może pracować zarówno z biura, projektowo, jak i wyjazdowo - np. podczas uruchomień.
Tworzy algorytmy sterowania zgodnie z normą IEC 61131-3 - analizuje dokumentację techniczną i dobiera aparaturę kontrolno-pomiarową. Projektuje interfejsy HMI (Human-Machine Interface) oraz systemy nadzoru i akwizycji danych SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition), umożliwiających operatorom kontrolę nad procesem technologicznym. Zajmuje się też weryfikacją systemów i uruchomieniami, w ramach tego przeprowadza testy odbiorcze FAT (Factory Acceptance Test) i SAT (Site Acceptance Test).
Konfiguruje wymianę danych i współpracę sterowników PLC z urządzeniami peryferyjnymi: robotami przemysłowymi, systemami wizyjnymi, układami napędowymi (falowniki, serwonapędy) oraz modułami bezpieczeństwa (Safety).
Zajmuje się też diagnostyką i utrzymaniem ruchu: wykrywa i eliminuje błędy w kodzie źródłowym oraz w warstwie sprzętowej instalacji elektrycznej. Optymalizuje procesy, dzięki czemu ogranicza kosztowne przestoje produkcyjne.
Kompetencje i narzędzia
Umiejętności twarde (hard skills):
znajomość języków programowania PLC: LAD (drabinkowy), FBD (blokowy), ST (strukturalny) oraz SCL,
znajomość ekosystemów: np. Siemens TIA Portal, Rockwell Automation (Studio 5000) czy Beckhoff TwinCAT,
umiejętność konfiguracji sieci, np. Profinet, EtherCAT, Modbus TCP czy Ethernet/IP,
czytanie schematów elektrycznych.
Umiejętności miekkie (soft skills):
znajomość języków obcych (język angielski na poziomie B2, język niemiecki i / lub język francuski na poziomie komunikatywnym),
odporność na stres,
gotowość do szybkiego reagowania na zmiany,
umiejętność rozwiązywania problemów,
mobilność.
Certyfikaty
W branży robotyki i automatyki ważne jest ciągłe uczenie się i potwierdzanie umiejętności odpowiednimi certyfikatami i uprawnieniami. Warto zdobyć:
uprawnienia SEP: świadectwo kwalifikacji w zakresie eksploatacji (E) urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych (zazwyczaj do 1kV), atutem są uprawnienia dozoru (D),
certyfikaty producentów: szkolenia certyfikowane przez dostawców technologii, np. Siemens (SITRAIN), Beckhoff czy Rockwell Automation,
standardy branżowe, np. znajomość standardu GAMP 5 (Good Automated Manufacturing Practice) dotyczącego walidacji systemów skomputeryzowanych,
poświadczenia znajomości przepisów BHP: certyfikaty związane z bezpieczeństwem maszyn (Safety), np. TÜV.
Ścieżka kariery
Kariera programisty PLC może rozwijać się w dwóch głównych kierunkach:
integrator systemów: praca dynamiczna, związana z częstymi delegacjami (nawet 60-70% czasu), realizacją różnorodnych projektów i szybkim przyrostem wiedzy,
utrzymanie ruchu: praca stacjonarna w jednym zakładzie, skupiona na zapewnieniu ciągłości produkcji, modernizacjach i diagnostyce. Często wiąże się z pracą zmianową.
Drabina awansu:
Ścieżka kariery programisty PLC jest elastyczna. Można pozostać technicznym ekspertem, zgłębiając tajniki robotyki i AI, lub wybrać ścieżkę menedżerską.
Młodszy specjalista pracuje zazwyczaj jako asystent przy uruchomieniach, dokonuje prostych modyfikacji i uczy się od bardziej doświadczonych pracowników. Specjalista (mid) może samodzielnie prowadzić projekty, tworzyć standardy, a także przeprowadzać testy FAT (Factory Acceptance Test) w fabryce producenta, sprawdzając zgodność maszyny ze specyfikacją, oraz testy SAT (Site Acceptance Test) u klienta końcowego w warunkach rzeczywistych, kończące się protokołem odbioru.
Senior to inżynier z wieloletnim doświadczeniem (zazwyczaj 5+ lat). Jego zadaniem jest projektowanie architektury systemów, na tym etapie kariery seniorzy często wybierają wąską dziedzinę branży, no. Safety (bezpieczeństwo maszynowe), Motion Control (zaawansowane sterowanie napędami i serwami) lub cyberbezpieczeństwo przemysłowe. Przekazuje wiedzę i szkoli adeptów zawodu.
Dla części automatyków naturalnym krokiem jest przejście od technologii do zarządzania zespołem i budżetem, a także koordynacja pracy zespołów i dbanie o rentowność projektu.
Zarobki
Wynagrodzenia są zróżnicowane w zależności od doświadczenia, formy zatrudnienia i gotowości do wyjazdów. Warto pamiętać, że w przypadku pracy wyjazdowej dochodzą diety, dodatki za rozłąkę oraz nadgodziny, co może znacząco zwiększyć realne zarobki "na rękę".
początkujący (junior): standard to umowa o pracę; ok. 6000-8000 zł brutto miesięcznie, mediana dla młodszego specjalisty to ok. 6 510 zł brutto,
specjalista (mid): przy umowie o pracę mediana ok. 9300-10 790 zł brutto; B2B: stawki rzędu 16 500-17 700 zł netto (+VAT) miesięcznie,
starszy specjalista (senior) / ekspert: umowa o pracę: 12 000-15 500 zł brutto i więcej, B2B: stawki dla ekspertów (szczególnie w delegacjach zagranicznych) mogą sięgać 25 000 – 35 000 zł netto miesięcznie. Stawki godzinowe dla freelancerów to często 100-210 zł netto, a w przypadku pracy dla firm zagranicznych nawet 100 euro netto za godzinę.