Nowoczesna fabryka potrzebuje specjalistów, którzy rozumieją nie tylko maszyny, ale także dane i cały proces. Produkcja oraz utrzymanie ruchu coraz mocniej łączą mechanikę, automatykę, diagnostykę i technologie cyfrowe – po to, by zakład działał wydajniej, bezpieczniej i z mniejszą liczbą przestojów.
Ten artykuł pochodzi z magazynu Przewodnik TechKariera 2026/27
Jeden proces, dwa spojrzenia
Produkcja i utrzymanie ruchu to nie tyle jedna branża, ile dwa obszary obecne w wielu gałęziach przemysłu: od automotive, elektroniki i produkcji maszyn po branżę spożywczą, chemiczną czy farmaceutyczną. Łączy je wspólny cel: stabilny proces wytwarzania. Zespoły produkcyjne odpowiadają m.in. za wydajność, jakość i organizację procesu, a utrzymanie ruchu – za dostępność, niezawodność i bezpieczną pracę maszyn oraz instalacji.
Granica między tymi obszarami jest coraz mniej wyraźna. Wskaźnik OEE (Overall Equipment Effectiveness), używany do oceny efektywności wyposażenia, łączy trzy elementy: dostępność, wydajność i jakość. Samo zmierzenie strat nie wystarcza – potrzebna jest analiza ich przyczyn i współpraca między działami.
Trendy - robot, czujnik i dane
Sposób funkcjonowania zakładów produkcyjnych coraz mocniej zmienia automatyzacja i robotyzacja. Zgodnie z danymi Międzynarodowej Federacji Robotyki (IFR) w 2025 r. w polskich zakładach zainstalowano 2 397 robotów przemysłowych. To nieco więcej niż rok wcześniej. To jednocześnie pierwszy wzrost po trzech latach spadków, choć w większości europejskich krajów liczba nowych instalacji robotów malała. Wynik ten pozwolił awansować naszemu krajowi na szóste miejsce w Unii Europejskiej. Rok wcześniej liczba instalacji nowych robotów przemysłowych w Polsce wyniosła 2 344, co oznacza, że w 2025 r. mieliśmy do czynienia z niewielkim, ale jednak wzrostem nowych instalacji (+2,3 proc.). Wzrost ten jest symboliczny, ale wyróżnia Polskę na tle innych państw z Europy. W większości państw naszego kontynentu zanotowano bowiem spadki nowych instalacji robotów.
Jednocześnie nowsze badanie ABB Trends 2026/2027 pokazuje, że polskie firmy wciąż mają dużą przestrzeń do dalszej automatyzacji. Wśród blisko 150 przedstawicieli przedsiębiorstw przemysłowych 35 proc. oceniło poziom automatyzacji swoich firm jako średni, a 14 proc. jako wysoki. Z drugiej strony 32 proc. wskazało poziom niski, a 19 proc. minimalny, co oznacza, że w około połowie badanych firm znaczna część procesów nadal opiera się na pracy ręcznej. Polska produkcja jest więc raczej w fazie intensywnej transformacji niż na końcu drogi do automatyzacji.
Kolejną zmianą jest coraz szersze wykorzystywanie danych i narzędzi cyfrowych do wspierania decyzji w produkcji. Globalny „State of Smart Manufacturing Report 2026” Rockwell Automation pokazuje skalę tego kierunku: 59 proc. ankietowanych producentów deklarowało już wykorzystanie smart manufacturing, a udział operacji wspieranych przez AI ma według respondentów wzrosnąć z 34 proc. obecnie do 54 proc. w 2030 r.
Elektromobilność
Przeczytaj artykuł
Profil zawodowy - mniej gaszenia pożarów, więcej diagnozy
W utrzymaniu ruchu zmiana technologiczna przesuwa ciężar pracy z reakcji na awarię w stronę zapobiegania. Nadal stosowane są strategie reakcyjne i przeglądy wykonywane według harmonogramu, ale obok nich rozwija się monitoring stanu maszyn i podejście predykcyjne. Nie jest ono jednak rozwiązaniem opłacalnym w każdym przypadku: wymaga inwestycji w czujniki, oprogramowanie, odpowiednie dane i kompetencje.
W efekcie zmienia się również zakres pracy specjalistów utrzymania ruchu. Coraz częściej nie wystarcza samo usunięcie awarii – trzeba także potrafić odczytać sygnały świadczące o pogarszającym się stanie urządzenia, przeanalizować historię jego pracy, znaleźć przyczynę problemu i zaplanować działania, które ograniczą ryzyko jego powtórzenia. Mechanik nadal musi rozumieć konstrukcję urządzenia, automatyk – układ sterowania, a inżynier procesu – zależności między parametrami produkcji.
Sprawdź oferty pracy ze specjalizacji: produkcja i utrzymanie ruchu
Operator/Operatorka - Obszar cięcia rdzeni
Mechanik (m/k)
Specjalista/_ka ds. mechaniki - inżynieria i produkcja (Łódź)
Automatyzacja zmienia role i kompetencje
Komisja Europejska w koncepcji Industry 5.0 wskazuje trzy filary rozwoju przemysłu: odporność, zrównoważony rozwój i podejście skoncentrowane na człowieku. Technologia ma wspierać pracownika i pozwalać lepiej wykorzystywać jego kompetencje, a nie sprowadzać transformację przemysłu do zastępowania ludzi maszynami.
Sytuacja na rynku pracy zależy od specjalizacji i regionu. Według „Barometru zawodów 2026” w skali kraju deficyt dotyczy spawaczy. W równowadze pozostają natomiast m.in. operatorzy maszyn, pracownicy ds. jakości i organizacji produkcji, pracownicy fizyczni w produkcji oraz specjaliści technologii produkcyjnych. Dla pracodawców oznacza to, że większym wyzwaniem może być pozyskanie konkretnych, praktycznych kompetencji niż sama liczba kandydatów dostępnych na rynku.
Ścieżka zawodowa to nie tylko pionowy awans
Do produkcji i utrzymania ruchu można wejść zarówno po technikum, jak i po studiach inżynierskich. Technik mechatronik, automatyk, elektryk czy mechanik może rozwijać się w stronę diagnostyki, automatyki, planowania utrzymania ruchu lub niezawodności. Inżynier automatyki i robotyki, mechatroniki, mechaniki, elektrotechniki czy kierunków związanych z produkcją może z kolei zaczynać od stanowisk juniorskich w obszarze procesu, produkcji lub utrzymania ruchu. Zakres zawodów technicznych uwzględnianych w „Barometrze zawodów” dobrze pokazuje, jak szerokie jest to środowisko – obejmuje m.in. techników automatyków i mechatroników, operatorów zautomatyzowanych linii czy specjalistów automatyki i robotyki.
Rozwój nie musi oznaczać wyłącznie przejścia od juniora do kierownika. W nowoczesnym zakładzie możliwe są ruchy między utrzymaniem ruchu, automatyką, inżynierią procesu, ciągłym doskonaleniem, jakością czy zarządzaniem produkcją. Im bardziej systemowa wiedza o fabryce, tym więcej takich dróg się otwiera.
Poszukiwane umiejętności
Podstawą pozostaje wiedza techniczna dopasowana do stanowiska: mechanika, elektrotechnika, automatyka, pneumatyka, hydraulika, sterowanie czy diagnostyka. Coraz ważniejsze stają się jednak także umiejętności pracy z danymi i systemami cyfrowymi. Nieprzypadkowo Polski Instytut Ekonomiczny w rekomendacjach dotyczących robotyzacji jako pilną wskazuje potrzebę kształcenia ustawicznego oraz rozwijania kompetencji związanych z robotyzacją i zmianami technologicznymi. Technologia nie zmniejsza również znaczenia kompetencji przekrojowych. W praktyce przemysłowej szczególnie cenne są analityczne myślenie, szukanie przyczyny źródłowej, komunikacja między działami oraz zdolność uczenia się nowych systemów. Maszyna może wygenerować alarm, system wskazać anomalię, a AI znaleźć wzorzec w danych, ale ktoś nadal musi ocenić, co ta informacja oznacza dla procesu i jak bezpiecznie przełożyć ją na działanie. I właśnie w tym kierunku przesuwa się dziś wartość pracy specjalisty w produkcji i utrzymaniu ruchu.
Gdzie można pracować?
Źródła:
https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2025/05/PP-3-2025-Wsparcie-robotyzacji.pdf
https://automatykab2b.pl/gospodarka/59858-roboty-w-polsce-najwiecej-nowych-instalacji-w-motoryzacji
https://magazynprzemyslowy.pl/artykuly/od-automatyzacji-do-inteligentnych-fabryk-przyszlosci-wywiad-zpeterem-cusackiem-dyrektorem-marketingu-emea-w-omron-europe
https://utrzymanieruchu.pl/predykcyjne-utrzymanie-ruchu-kiedy-ma-to-sens/
https://utrzymanieruchu.pl/jak-poprawic-produkcje-dzieki-ogolnej-wydajnosci-sprzetu
