Polska równocześnie inwestuje w energetykę jądrową, rozwija przemysł obronny i kosmiczny oraz przygotowuje kolej dużych prędkości. Projekty różnią się skalą, lecz potrzebują podobnych kompetencji. Rekrutacje do nowych inwestycji już ruszyły, a pracodawcy prowadzą liczne działania mające na celu wsparcie obsadzenia różnorodnych ról. Sprawdzamy, jakie umiejętności i specjalizacje będą kluczowe na rozwijającym się rynku.
Ten artykuł pochodzi z magazynu Przewodnik TechKariera 2026/27
Kilka megaprojektów, jedna pula specjalistów
Budowa pierwszej elektrowni jądrowej, zwiększanie produkcji uzbrojenia, rozwój krajowych technologii satelitarnych i przygotowania do budowy kolei dużych prędkości mogą zmienić polski rynek pracy inżynierów. Każde z tych przedsięwzięć ma inny cel, harmonogram i model zatrudnienia, wszystkie jednak będą korzystać z częściowo wspólnej bazy kompetencji.
Automatycy, elektrycy, inżynierowie systemów oraz specjaliści jakości, bezpieczeństwa i testów mogą pracować w energetyce, transporcie, obronności, lotnictwie albo kosmosie. Gdy kilka programów wejdzie równocześnie w fazę realizacji, firmy zaczną konkurować przede wszystkim o ludzi doświadczonych w złożonych projektach.
Skala niedoborów nabiera szczególnego znaczenia w obliczu inwestycji planowanych w kilku sektorach jednocześnie. Każdy z nich będzie potrzebował nieco innych specjalizacji, ale część pracowników – od elektryków i automatyków po inżynierów systemów oraz ekspertów jakości – znajdzie się w kręgu zainteresowania wielu pracodawców. Pierwszym przykładem jest energetyka jądrowa.
Atom potrzebuje nie tylko fizyków jądrowych
Pierwsza polska elektrownia jądrowa ma powstać w miejscowości Lubiatowo-Kopalino na Pomorzu. Projekt zakłada budowę trzech bloków AP1000 o łącznej mocy około 3750 MW. Rozpoczęcie właściwych prac budowlanych planowane jest na 2028 rok. Bechtel rozwija jednocześnie biuro w Gdańsku, które ma wspierać realizację inwestycji i docelowo zatrudniać około 200 osób.
Według szacunków Polskich Elektrowni Jądrowych w szczytowym okresie budowy w projekt może być zaangażowanych nawet 12 tys. pracowników. Nie będą to jednak wyłącznie osoby zatrudnione bezpośrednio przez inwestora lub głównych wykonawców: znaczna część zapotrzebowania pojawi się w firmach budowlanych, zakładach produkcyjnych, biurach projektowych i u dostawców urządzeń oraz materiałów.
Lista potrzebnych specjalizacji wykracza daleko poza energetykę jądrową. Obejmuje budownictwo, mechanikę, elektrotechnikę, automatykę, systemy kontrolnopomiarowe, spawalnictwo, badania nieniszczące, ochronę radiologiczną, kontrolę jakości oraz planowanie kosztów i harmonogramów. Część pracowników będzie można pozyskać z energetyki konwencjonalnej i przemysłu procesowego. Będą jednak musieli poznać rygorystyczne normy jądrowe, wymagające pełnej dokumentacji i identyfikowalności elementów.
Sprawdź oferty pracy z branży: energetyka
Applications Manager
Emerging Technology Solution Architect
Innovation Research Lead
Obrona łączy produkcję z zaawansowaną elektroniką
Inny charakter ma rozwój przemysłu obronnego. Spółki Polskiej Grupy Zbrojeniowej zwiększają zdolności w produkcji materiałów wybuchowych, amunicji specjalnej i elementów systemów obrony powietrznej. Inwestycje obejmują zarówno nowe instalacje i hale, jak i modernizację parku maszynowego.
Zapotrzebowanie nie ograniczy się do operatorów maszyn i konstruktorów. Nowoczesne systemy obronne wykorzystują elektronikę, sensory, łączność, oprogramowanie czasu rzeczywistego i analizę sygnałów. Potrzebni będą więc m.in. elektronicy, automatycy, programiści systemów wbudowanych, specjaliści FPGA, inżynierowie radarów, technolodzy i eksperci testów.
Podobnie jak w sektorze jądrowym, również w obronności barierą może być dłuższy proces wdrożenia. Oprócz wiedzy technicznej znaczenie mają wymagania bezpieczeństwa, poufność projektów i specjalistyczne procedury odbiorowe. Inżynier z motoryzacji czy elektroniki przemysłowej nie zawsze będzie więc mógł od razu samodzielnie prowadzić projekt obronny.
Kosmos rekrutuje także na ziemi
Polski sektor kosmiczny pozostaje znacznie mniejszy pod względem zatrudnienia niż przemysł czy budownictwo, ale potrzebuje wyjątkowo wyspecjalizowanych kadr. Nowym impulsem ma być centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej w Warszawie. Grupa PFR zapowiedziała również utworzenie funduszu o wartości 500 mln zł, który ma wspierać inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego.
Równolegle rosną firmy realizujące konkretne misje. Creotech Instruments rozwija platformę satelitarną HyperSat i zapowiada zwiększenie zdolności produkcyjnych do ponad 40 satelitów rocznie od 2029 roku. Projekty w tym obszarze wymagają elektroników i programistów, ale również specjalistów integracji, testów i prowadzenia misji.
Wśród mniej oczywistych stanowisk znajdują się inżynierowie FPGA i systemów wbudowanych, specjaliści GNC odpowiedzialni za nawigację i sterowanie, analitycy misji oraz technicy AIT zajmujący się montażem, integracją i testowaniem satelitów. Potrzebni są także specjaliści jakości pilnujący zgodności ze standardami projektów kosmicznych.
Nie każdy kandydat musi ukończyć kierunek bezpośrednio związany z kosmosem. Do sektora trafiają inżynierowie z motoryzacji, lotnictwa, kolei, elektroniki użytkowej i innych branż łączących rozwój sprzętu z oprogramowaniem. Ich atutem jest doświadczenie w tworzeniu niezawodnych urządzeń, które muszą działać przez lata i których po wysłaniu na orbitę nie można po prostu naprawić w serwisie.
Reskilling w inżynierii. Jak zmienić specjalizację?
Przeczytaj artykuł
Kolej dużych prędkości to projekt systemowy
Zintegrowana Sieć Kolejowa zakłada docelowo 4700 km nowych linii, z których około 2700 km ma działać w standardzie kolei dużych prędkości. Do 2035 roku planowane jest uruchomienie około 1000 km, w tym linii „Y” łączącej Warszawę, nowe lotnisko, Łódź, Poznań i Wrocław. Osobnym wyzwaniem będzie ponad czterokilometrowy tunel kolejowy w Łodzi, budowany z wykorzystaniem tarczy TBM o średnicy około 14 metrów.
Tak duży program będzie wymagał projektantów torów, mostów i tuneli, geotechników, inżynierów budowy oraz specjalistów BIM. Jednak kolej dużych prędkości nie jest wyłącznie projektem budowlanym. Pociąg, torowisko, zasilanie, sterowanie ruchem, łączność, obiekty inżynieryjne i procedury eksploatacyjne muszą działać jako jeden system.
Rośnie zatem znaczenie inżynierów systemów, specjalistów zarządzania wymaganiami i interfejsami, ekspertów sterowania ruchem oraz inżynierów RAMS. Ostatni skrót oznacza niezawodność, dostępność, podatność na utrzymanie i bezpieczeństwo. Zadaniem takiego specjalisty jest wykazanie, że projektowany system będzie nie tylko działał, lecz także osiągnie wymagany poziom bezpieczeństwa i pozostanie możliwy do utrzymania przez dziesięciolecia. Podobne kompetencje są wykorzystywane również w przemyśle kosmicznym, obronnym i energetyce.
Największym deficytem będzie doświadczenie
Wspólnym mianownikiem tych inwestycji jest praca z systemami krytycznymi. Błąd może oznaczać nie tylko opóźnienie i wzrost kosztów, ale także zagrożenie dla ludzi lub bezpieczeństwa państwa. Potrzebne są więc osoby znające normy, procedury jakościowe i sposoby dokumentowania decyzji.
Według raportu „Global Engineering World of Work Outlook 2026” rozwinięcie kompetencji doświadczonego inżyniera może zająć od pięciu do dziesięciu lat. Jednocześnie w ciągu najbliższej dekady z globalnego rynku pracy może odejść na emeryturę nawet 20% doświadczonej kadry. Problem pogłębia słabość transferu wiedzy – 57% pracowników objętych badaniem nigdy nie korzystało ze wsparcia mentora.
Wykształcenie specjalisty zdolnego do skutecznej pracy przy megaprojektach nie kończy się na zdobyciu dyplomu. Kluczowe są również doświadczenie oraz praktyka zdobywane podczas realizacji odpowiednio złożonych przedsięwzięć. To zmusza pracodawców do poszukiwania niestandardowych rozwiązań kadrowych. Jednym z najważniejszych jest konwersja sektorowa, która może częściowo ograniczyć lukę kompetencyjną poprzez reskilling doświadczonych inżynierów i wyposażenie ich w umiejętności niezbędne do pracy przy megaprojektach.
Jedna kompetencja, kilka branż
Co to tak naprawdę oznacza? Że samo zwiększenie liczby miejsc na kierunkach technicznych nie rozwiąże problemu. Absolwent może stosunkowo szybko opanować narzędzia, ale nie od razu będzie gotowy do samodzielnego podejmowania decyzji w wielomiliardowym projekcie. Firmy będą musiały rozwijać programy mentoringowe, tworzyć mieszane zespoły juniorów i ekspertów oraz wcześniej planować sukcesję na stanowiskach technicznych.
Czy edukacja zdąży za inwestycjami?
Uczelnie i przedsiębiorstwa już rozwijają programy odpowiadające na nowe potrzeby. Bechtel współpracuje m.in. z Politechniką Warszawską i Politechniką Gdańską przy programach związanych z energetyką jądrową. Polskie Elektrownie Jądrowe zawarły porozumienia ze szkołami i uczelniami oraz prowadzą staże dla studentów energetyki, elektrotechniki, mechaniki, automatyki, budownictwa, informatyki, chemii i zarządzania jakością.
Interesujący jest przykład Westinghouse. Według danych firmy przytoczonych przez portal XYZ prawie 70 polskich studentów odbyło w ciągu trzech lat staże w jej biurach w Stanach Zjednoczonych i Szwecji, a ponad 60 później znalazło stałe zatrudnienie w Polsce. Taki program nie jest jedynie działaniem edukacyjnym: pozwala firmie sprawdzić kandydatów, przekazać im specjalistyczną wiedzę i zbudować własną pulę pracowników, zanim rozpocznie się najbardziej intensywna faza inwestycji.
Podobne partnerstwa powstają w innych sektorach. PKP Polskie Linie Kolejowe prowadzą klasy patronackie, praktyki i programy stypendialne. Port Polska współpracuje z Politechniką Poznańską, a Wojskowa Akademia Techniczna z PIT-RADWAR łączy kształcenie elektroników z praktykami przemysłowymi.
Kompetencje miękkie w pracy inżyniera, czyli czego nie nauczyła cię politechnika
Przeczytaj artykuł
Nowym elementem systemu są Branżowe Centra Umiejętności (BCU). W Polsce powstało ich ponad 120, a do sierpnia 2026 roku przeszkoliły około 20 tys. osób. Centra rozwijają kompetencje m.in. z automatyki przemysłowej, robotyki, elektroniki, spawalnictwa, energetyki wiatrowej i interoperacyjności systemu kolei. Ich przewagą jest współpraca szkół z organizacjami branżowymi i dostęp do sprzętu, którego często brakuje w tradycyjnych pracowniach.
Choć w ramach KPO nie tworzono Branżowych Centrów Umiejętności dedykowanych bezpośrednio energetyce jądrowej, sektorowi kosmicznemu czy obronności, część rozwijanych w nich kompetencji stanowi zaplecze także dla tych branż. Dotyczy to m.in. automatyki, robotyki, elektroniki, mechatroniki, elektryki, energetyki i informatyki. W ofercie BCU znajdują się również kwalifikacje związane z lotnictwem, w tym kształcenie techników awioników i mechaników lotniczych, a także szkolenia dotyczące obsługi dronów.
Znaczenie BCU nie ogranicza się przy tym do samego kształcenia technicznego. Centra pełnią również funkcję doradczą: pokazują możliwe ścieżki zawodowe w poszczególnych branżach i pomagają łączyć kompetencje zdobywane w konkretnych zawodach z potrzebami rozwijających się sektorów. W przyszłości część z nich planuje też rozszerzać ofertę zgodnie z podejściem dual use, np. w obszarach elektromobilności, telekomunikacji czy gospodarki wodnej.
Nie każda umowa między szkołą a firmą odpowiada jednak na lukę kompetencyjną. O wartości współpracy świadczą udział przedsiębiorstw w tworzeniu programu, zajęcia prowadzone przez praktyków, dostęp do laboratoriów, staże oraz liczba absolwentów podejmujących pracę w zawodzie.
Centra nie mają zastępować specjalistycznych studiów ani kształcenia inżynierskiego. Ich rolą jest rozwijanie konkretnych umiejętności zawodowych, które są potrzebne również w najbardziej zaawansowanych gałęziach przemysłu. W kontekście obronności, sektora kosmicznego czy jądrowego szczególne znaczenie mają kompetencje związane z elektroniką, robotyką, informatyką, teleinformatyką, mechaniką czy energetyką. Współczesny przemysł w tych obszarach coraz szerzej wykorzystuje zaawansowane systemy techniczne i rozwiązania automatyczne, co zwiększa zapotrzebowanie na dobrze przygotowanych pracowników technicznych.
Skąd Polska weźmie inżynierów?
Pierwszym źródłem pozostaną absolwenci, ale firmy nie będą mogły czekać, aż nowe kierunki wykształcą wystarczającą liczbę specjalistów. Coraz ważniejsze stanie się pozyskiwanie ludzi z sektorów pokrewnych. Inżynier automatyk z zakładu produkcyjnego może przejść do energetyki, specjalista embedded z motoryzacji – do obronności lub kosmosu, a ekspert jakości z lotnictwa – do projektu jądrowego. Taki transfer wymaga uzupełnienia wiedzy o normach i realiach nowej branży, ale zwykle jest szybszy niż budowanie kompetencji od początku. Drugim kierunkiem będą powroty Polaków pracujących przy zagranicznych inwestycjach oraz rekrutacja specjalistów z innych państw. W energetyce jądrowej i kosmosie ich zadaniem powinno być nie tylko realizowanie projektów, ale też przekazywanie wiedzy lokalnym zespołom.
Niewykorzystanym źródłem pozostają również kobiety, nadal słabo reprezentowane w wielu specjalizacjach technicznych. Znaczenie będą miały nie tylko działania zachęcające do wyboru studiów, lecz także mentoring, przejrzyste ścieżki awansu i możliwość powrotu do kariery po przerwie.
Polskie megaprojekty mogą stworzyć atrakcyjne ścieżki zawodowe na wiele lat. Nie rozwiążą jednak automatycznie problemu kadr. Wygrywać będą te organizacje, które, zamiast czekać na idealnego kandydata, wcześniej zidentyfikują kompetencje możliwe do przeniesienia, połączą edukację z praktyką i zadbają o przekazanie wiedzy między pokoleniami. W wyścigu o inżynierów przewagę zyska nie firma publikująca najwięcej ogłoszeń, lecz ta, która potrafi samodzielnie rozwijać specjalistów.
Niszowe specjalizacje z rosnącym potencjałem
Inżynier RAMS
RAMS to skrót od niezawodności, dostępności, podatności na utrzymanie i bezpieczeństwa. Inżynier tej specjalizacji analizuje, jak często system może ulegać awarii, jakie będą jej konsekwencje i czy urządzenie lub infrastruktura spełniają wymagane normy bezpieczeństwa. Przygotowuje analizy ryzyka, wymagania techniczne i dokumentację potrzebną do dopuszczenia systemu do użytkowania. Kandydaci powinni znać metody FMEA i FTA, analizę niezawodności oraz normy obowiązujące w danym sektorze. W jednej z niedawnych rekrutacji prowadzonych przez Port Polska wymagano m.in. od trzech do pięciu lat doświadczenia oraz znajomości kolejowych norm EN 50126 i EN 50129. Do tej specjalizacji mogą przechodzić automatycy, elektronicy, mechanicy oraz inżynierowie systemów. Możliwości zatrudnienia oferują kolej, lotnictwo, kosmos, obronność i energetyka.
Inżynier systemów kontrolnopomiarowych i sterowania
W energetyce ta specjalizacja określana jest często skrótem I&C, pochodzącym od angielskich słów instrumentation and control. Inżynier projektuje systemy pomiarowe, sterowanie i zabezpieczenia, które pozwalają nadzorować pracę instalacji. Może również uczestniczyć w programowaniu sterowników, testach, uruchomieniach i analizowaniu awarii. Potrzebna jest tu wiedza z automatyki, elektrotechniki lub mechatroniki, znajomość systemów PLC, DCS i SCADA oraz umiejętność czytania dokumentacji technicznej. Specjaliści mogą pracować w energetyce jądrowej i konwencjonalnej, centrach danych, zakładach przemysłowych, kolei i przemyśle obronnym.
Inżynier FPGA i systemów wbudowanych
Systemy wbudowane sterują urządzeniami, pojazdami, radarami i satelitami. Inżynier FPGA projektuje natomiast układy cyfrowe, których działanie można dostosować do konkretnego zastosowania. Zajmuje się tworzeniem architektury, programowaniem w językach VHDL lub Verilog, symulacją, testowaniem oraz integracją układu z pozostałą elektroniką. Pracodawcy oczekują wykształcenia z elektroniki, informatyki lub telekomunikacji, znajomości programowania niskopoziomowego i umiejętności pracy ze sprzętem laboratoryjnym. Kompetencje te są potrzebne w kosmosie, obronności, lotnictwie, motoryzacji, telekomunikacji i produkcji urządzeń medycznych.
Inżynier jakości systemów krytycznych
W systemach krytycznych kontrola jakości nie ogranicza się do sprawdzenia gotowego produktu. Specjalista musi wykazać, że materiał, część i proces były zgodne z wymaganiami na każdym etapie. Prowadzi audyty, analizuje niezgodności, kwalifikuje dostawców i odpowiada za identyfikowalność dokumentacji. Potrzebna jest znajomość norm jakościowych, dokumentacji technicznej, metod analizy przyczyn źródłowych oraz specyfiki konkretnego sektora. Atutem może być doświadczenie w lotnictwie, motoryzacji, energetyce albo produkcji medycznej, gdzie również obowiązują rygorystyczne procedury. Kompetencje te można wykorzystać w atomie, obronności, kosmosie i na kolei.
Sprawdź oferty pracy ze specjalizacji: bezpieczeństwo techniczne
Specjalista / Specjalistka ds. BHP Skawina
B1 Mechanik Poświadczający - Line Maintenance (K/M)(K/M)
150 - 190 PLN stawka godzinowa / umowa B2B
Inspektor / Inspektorka ds. urządzeń technicznych
Źródła:
