Uprawnienia Urzędu Dozoru Technicznego (UDT) to państwowe świadectwa kwalifikacji, które potwierdzają wiedzę i umiejętności niezbędne do bezpiecznej obsługi lub konserwacji urządzeń technicznych. Bez nich praca na wielu maszynach jest nielegalna i grozi poważnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi.
Uprawnienia Urzędu Dozoru Technicznego są wymagane głównie do pracy z urządzeniami transportu bliskiego (UTB).
Na jakich maszynach obowiązują uprawnienia UDT?
Najpopularniejsze maszyny wymagające "papierów" UDT to:
wózki jezdniowe podnośnikowe (popularne wózki widłowe),
suwnice, wciągniki i wciągarki,
żurawie (wieżowe, przenośne HDS, stacjonarne),
podesty ruchome (tzw. zwyżki, podnośniki koszowe),
dźwigi (windy towarowe i osobowe – dotyczy głównie konserwatorów).
Rodzaje uprawnień
Można zdobyć uprawnienia w dwóch głównych kategoriach:
operatora: pozwalają na sterowanie i pracę na danym urządzeniu,
konserwatora: pozwalają na dokonywanie przeglądów, napraw i bieżącą obsługę techniczną maszyn.
Kto może ubiegać się o uprawnienia UDT?
By zdobyć uprawnienia UDT, trzeba mieć skończone 18 lat, wykształcenie podstawowe (nie trzeba mieć matury ani wykształcenia technicznego), a stan zdrowia musi pozwalać na pracę na stanowisku operatora lub konserwatora. Przed przystąpieniem do kursu (a na pewno przed podjęciem pracy), trzeba udać się do lekarza medycyny pracy, który sprawdzi m.in. widzenie stereoskopowe (ocena odległości), słuch oraz równowagę.
Ważne: badania psychotechniczne (sprawność psychoruchowa) są w Polsce obowiązkowe w przypadku podjęcia pracy jako operator. Ośrodki szkoleniowe często wymagają ich już na etapie kursu dla bezpieczeństwa.
Jak zdobyć uprawnienia?
Proces zdobywania uprawnień UDT wygląda następująco:
szkolenie: kurs (teoretyczny i praktyczny) w certyfikowanym ośrodku szkoleniowym.
egzamin państwowy: zdawany przed komisją UDT. Składa się on z części teoretycznej (test) i praktycznej (obsługa maszyny). Obie części zdaje się jedna po drugiej tego samego dnia,
certyfikat: po zdanym egzaminie zdający dostaje legitymację UDT (plastikowa karta przypominająca dowód osobisty).
Ważność uprawnień
Od czerwca 2019 roku uprawnienia UDT są terminowe.
Wydawane są zazwyczaj na 5 lub 10 lat:
10 lat dla większości wózków widłowych, suwnic, wciągników i żurawi stacjonarnych,
5 lat dla urządzeń bardziej skomplikowanych lub stwarzających większe ryzyko, np. wózków specjalizowanych (z wysięgnikiem – tzw. ładowarek teleskopowych) czy żurawi samojezdnych.
Po tym czasie należy złożyć wniosek o przedłużenie ważności (pod warunkiem, że w ciągu ostatnich 5 lat czynnie pracowało się na danym urządzeniu przez minimum 3 lata).
Ważne: stare uprawnienia wydane jako "bezterminowe" (przed zmianą przepisów) również straciły swoją bezterminowość i podlegają wymianie w określonych terminach.
Dlaczego są tak ważne?
Pracodawca nie może dopuścić pracownika do maszyny bez ważnej legitymacji UDT. Urządzenia te stwarzają duże zagrożenie wypadkowe, dlatego może je obsługiwać tylko osoba przeszkolona. W razie wypadku, jeśli operator nie miał uprawnień, ubezpieczyciel odmówi wypłaty odszkodowania, a operator może ponieść odpowiedzialność karną.
Ile to kosztuje?
Całkowity koszt zdobycia uprawnień (kurs + egzamin) to zazwyczaj wydatek rzędu 1000-1500 zł, chyba że pracodawca wysyła pracownika na szkolenie i pokryje wszystkie koszty.
Opłata egzaminacyjna (urzędowa):
To kwota stała, regulowana ustawowo. Wynosi ona 3,75 proc. przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej.
W styczniu 2026 r., przed waloryzacją lutową stawka wynosi 306,81 zł.
Uwaga: stawka ta zmienia się co roku w połowie lutego.
Cena kursu (szkolenie):
To kwota wymagana przez ośrodek szkoleniowy za naukę teorii i praktyki. Ceny różnią się w zależności od miasta i rodzaju maszyny.
wózki widłowe: ok. 600-1000 zł,
suwnice: ok. 700-1200 zł,
żurawie HDS: ok. 1000-1800 zł,
ładowarki teleskopowe: ok. 1200-2000 zł.