Kosmonautyka

Jak wynika z raportu NCBR „Kosmiczne perspektywy”, obecnie w polskim sektorze kosmicznym działa około 400 przedsiębiorstw, które zatrudniają blisko 15 tys. pracowników. To bardzo młoda, ale dynamicznie rozwijająca się branża, która od czasu przystąpienia Polski do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) w 2012 roku systematycznie zyskuje na znaczeniu. W ostatnich latach sektor kosmiczny przyciąga coraz więcej inwestycji, co przekłada się na rosnącą liczbę realizowanych projektów oraz rozwój kompetencji firm i ośrodków badawczych. Co ważne, obszar ten odgrywa istotną rolę w rozwoju państwa, ponieważ znajduje szerokie zastosowanie także w innych dziedzinach gospodarki. Technologie kosmiczne nie służą dziś wyłącznie eksploracji kosmosu, ale są wykorzystywane m.in. w obronności, medycynie, rolnictwie, transporcie czy logistyce. Przykładem są satelity telekomunikacyjne, nawigacyjne i meteorologiczne lub prowadzone w warunkach mikrograwitacji badania, które mogą wspierać rozwój diagnostyki i rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo.

Polska stawia na kosmiczny rozwój

W najbliższych latach Polska przeznaczy 731 mln euro na realizację misji ESA, z czego blisko 550 mln euro na programy opcjonalne m.in. w zakresie obserwacji Ziemi, bezpiecznej łączności, transportu kosmicznego, serwisowania na orbicie, bezpieczeństwa kosmicznego czy eksploracji robotycznej. Ponieważ znaczna część środków przekazywanych do ESA wraca do polskich firm i instytucji, składka członkowska jest ważnym źródłem finansowania krajowego sektora kosmicznego. Jej zwiększenie oznacza większy udział w programach Agencji, a tym samym – zwiększone zapotrzebowanie na wykwalifikowane kadry. Kolejnym ważnym krokiem w rozwoju polskiego sektora kosmicznego ma być utworzenie nowego ośrodka ESA w Warszawie, który skoncentruje się na bezpieczeństwie, odporności oraz technologiach dual-use, czyli rozwiązaniach o podwójnym zastosowaniu – cywilnym i wojskowym. Inwestycja ma sprzyjać rozwojowi nowych technologii i projektów badawczo-rozwojowych, a także stworzyć nowe miejsca pracy.

Przewodnik Branże Lotnictwo Przeczytaj artykuł

Czym zajmuje się branża kosmiczna?

Branża kosmiczna to zróżnicowany obszar obejmujący wszystkie działania związane z procesem tworzenia i wykorzystywania technologii kosmicznych. Zazwyczaj sektor dzielony jest na trzy główne obszary:

• Upstream – obejmuje technologie i urządzenia umożliwiające dotarcie do kosmosu, takie jak satelity, statki kosmiczne, rakiety i ich komponenty.

• Midstream – obejmuje działalność prowadzoną w przestrzeni kosmicznej, w tym usługi wynoszenia, operacje satelitarne, serwisowanie na orbicie.

• Downstream – obejmuje wykorzystanie danych i technologii kosmicznych na Ziemi, np. w nawigacji i usługach lokalizacyjnych.

Jak wskazuje raport NCBR, polski sektor kosmiczny tworzą przede wszystkim małe przedsiębiorstwa na wczesnym etapie rozwoju, których działalność koncentruje się na produkcji komponentów i podsystemów do satelitów (segment upstream) oraz dostarczaniu rozwiązań do systemów nawigacyjnych i analizy danych satelitarnych (segment downstream).

Do największych pracodawców na polskim rynku kosmicznym należą między innymi:

• Creotech Instruments – polski integrator misji kosmicznych oraz producent małych satelitów, realizuje projekty z wykorzystaniem autorskiej platformy satelitarnej HyperSat.

• CloudFerro – polski dostawca usług chmurowych m.in. dla europejskiego przemysłu kosmicznego.

• VIGO Photonics – polski producent detektorów podczerwieni, które wykorzystano w łaziku marsjańskim Curiosity w ramach misji NASA.

• ICEYE – polsko-fińska spółka, zajmuje się projektowaniem oraz produkcją systemów rozpoznania satelitarnego.

Według raportu „Polski sektor kosmiczny 2025” Agencji Rozwoju Przemysłu S.A., w krajowych przedsiębiorstwach najwięcej zespołów zajmuje się:

• elektroniką i systemami wbudowanymi,

• mechaniką precyzyjną i materiałami kompozytowymi,

• optyką i optoelektroniką,

• oprogramowaniem i przetwarzaniem danych,

• robotyką, automatyką i mechatroniką,

• technologiami telekomunikacyjnymi i systemami zasilania.

To właśnie między innymi w tych obszarach można spodziewać się rosnącego zapotrzebowania na wykwalifikowanych specjalistów. Autorzy raportu zwracają uwagę, że jednym z głównych wyzwań stojących przed sektorem kosmicznym w najbliższych latach może być luka kadrowa, spowodowana zarówno niedoborem absolwentów, jak i niedopasowaniem ich kwalifikacji i kompetencji do wymagań branży. Z tego względu niezwykle istotne będzie dostosowanie programów kształcenia do potrzeb rozwijającego się sektora. Obecnie kierunki związane z technologiami kosmicznymi, takie jak lotnictwo i kosmonautyka oraz inżynieria kosmiczna, oferują m.in. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Politechnika Gdańska, Politechnika Warszawska, Politechnika Wrocławska oraz Wojskowa Akademia Techniczna w Warszawie.

Poszukiwane zawody i kompetencje

Rozwój sektora kosmicznego, podobnie jak przemysłu lotniczego, opiera się w dużej mierze na kompetencjach wykwalifikowanych kadr, zwłaszcza inżynierów. Raport ARP S.A. podkreśla, że branża zatrudnia przede wszystkim specjalistów z obszaru STEM, którzy często muszą łączyć wiedzę z takich obszarów jak elektronika, automatyka, informatyka, mechanika precyzyjna i fotonika, a także biologia czy chemia. Tak wysokie wymagania wobec kandydatów wynikają z charakteru technologii kosmicznych – opracowywane rozwiązania muszą być niezawodne i wykonane z najwyższą precyzją. Część z nich znajduje również zastosowanie w obronności, dlatego ich jakość ma bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo państwa.

Jak podaje firma Smart Solutions HR, obecnie sektor kosmiczny poszukuje szczególnie osób zajmujących się wytwarzaniem złożonych i wysoce precyzyjnych komponentów, m.in. elementów satelitów oraz urządzeń optycznych. Największe zapotrzebowanie dotyczy więc między innymi operatorów maszyn CNC, frezerów i tokarzy. Ponadto firma zauważa rosnący popyt na specjalistów z takich obszarów jak systemy wbudowane, cyberbezpieczeństwo, AI, analiza danych satelitarnych oraz oprogramowanie czasu rzeczywistego.

Jak podkreślają eksperci, wraz z dalszym rozwojem sektora kosmicznego rośnie także znaczenie kompetencji wykraczających poza wiedzę techniczną – coraz ważniejsze stają się umiejętności uzupełniające, związane m.in. z komunikacją, biznesem czy zarządzaniem projektami. Projekty kosmiczne, podobnie jak lotnicze, mają często interdyscyplinarny charakter, dlatego umiejętność współpracy ze specjalistami z różnych dziedzin – od nauki i technologii po prawo, finanse czy komunikację – będzie coraz częściej poszukiwana u kandydatów.

Czym zajmuje się najwięcej zespołów?

• elektronika i systemy wbudowane

• mechanika precyzyjna i materiały kompozytowe

• optyka i optoelektronika

• oprogramowanie i przetwarzanie danych

• robotyka, automatyka i mechatronika

• technologie telekomunikacyjne i systemy zasilania

Źródło: ARP S.A.: „Polski sektor kosmiczny 2025”

Źródła:

• ARP S.A.: „Polski sektor kosmiczny 2025”

• Gov.pl: „Centrum ESA w Warszawie”

• Gov.pl: „Polska wzmacnia swoje zaangażowanie w europejską politykę kosmiczną”

• NCBR: „Kosmiczne perspektywy. Strategie, innowacje i przyszłość rynku kosmicznego w Polsce i na świecie”, 2025

• Smart Solutions HR: Jak dostać pracę w branży kosmicznej?